نبوت، شریعت و قانون
24 بازدید
محل نشر: علوم سیاسی » پاییز 1385 - شماره 35 » (24 صفحه - از 53 تا 76)
نقش: نویسنده
وضعیت چاپ : چاپ شده
نحوه تهیه : فردی
زبان : فارسی
از مهم‏ترین شاخصه‏های فلسفه سیاسی اسلام، توجه به نبوّت و جایگاه نبی‏صلی الله علیه وآله در ساختار اندیشه سیاسی است. نبی‏صلی الله علیه وآله در فلسفه سیاسی کلاسیک اسلامی از دو جهت، بسیار مورد توجه قرار گرفته است: اول آن که نبی‏صلی الله علیه وآله در رأس ساختار سیاسی قرار دارد و قوام و دوام مدینه به او بستگی دارد؛ دوم آن که قانون در مدینه از نبی نشأت می‏گیرد. در تفکر اسلامی نبی‏صلی الله علیه وآله که با عالم فوق قمر در ارتباط است، معارف را در قالب شریعت که هم شامل قواعد فردی - اخلاق - و هم قواعد عمومی - قانون مدینه - می‏شود از جانب خداوند دریافت کرده و به عموم انسان‏ها عرضه می‏نماید. در زمان حضور نبیّ مکرم اسلام‏صلی الله علیه وآله آیات قرآن و سیره و سنت او مبنای عمل و راهنمای افراد در زمینه امور فردی - اخلاق - و امور اجتماعی - قانون - تلقی می‏شد. اما آنچه امروزه برای مسلمانان مبنای عمل است، آیات قرآن و عملکرد معصومین‏علیهم السلام است. بنابراین اگر نصّ صریحی در قرآن یا سیره معصومین‏علیهم السلام در مورد خاصی وجود داشته باشد، در آن زمینه نیازی به قانون‏گذاری احساس نمی‏شود. در غیر این صورت می‏توان حکم مورد نیاز را از ادله شرعی استنباط کرد. علم فقه با شیوه‏های خاص خود عهده دار تعیین قواعد و قوانین مورد نیاز است. اما در مواردی که نصّ صریحی وجود ندارد و استناد به سیره یا سایر مستندات نیز امکان‏پذیر نیست، باید آنچه به عنوان قاعده و قانون وضع می‏شود، مطابق با شریعت باشد یا حداقل مخالفتی با آن نداشته باشد. به همین دلیل است که قانون موضوعه در میان مسلمانان، چندان نمی‏تواند جایگاهی داشته باشد و بخش کوچکی از قلمرو قانون در میان مسلمانان را به خود اختصاص می‏دهد. بر این اساس، قانون در دیانت اسلام و به تبع آن در تفکر اسلامی، پیوندی وثیق با دو مفهوم شریعت و نبوت دارد و نبی‏صلی الله علیه وآله به‏عنوان صاحب، مُبلّغ و آورنده شریعت، از سوی خداوند، منشأ اصلی و منبع اساسی قواعد مورد نیاز افراد بشر در قالب قانون تلقی خواهد شد. واژه‏های کلیدی: نبوت، شریعت، قانون، نص، مدینةالنبی.
آدرس اینترنتی